Świdzińska Halina, pseud.: Halina Żmigrodzka, Michał Ozga, H.S. (1910—1986), powieściopisarka, publicystka, krytyk literacki, wykładowca uniwersytecki.
Ur. 26 XI w Rosji nad Morzem Kaspijskim, była wnuczką Piotra Świdzińskiego (ur. 1843), stryjeczną wnuczką Karola Świdzińskiego (zob.), córką Michała Świdzińskiego (zm. 1941 w Wilnie), nauczyciela matematyki, dyplomowanego inżyniera politechn. w Charkowie, oraz Katarzyny z domu Rothermell-Rottermere (zm. 1949 w Warszawie), nauczycielki języka francuskiego i muzyki.
Od r. 1922 mieszkała Ś. z rodzicami w Wilnie, gdzie jej ojciec był dyrektorem średniej szkoły technicznej na Antokolu. Ukończyła w Wilnie Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej, po czym studiowała w Warszawie w Szkole Głównej Handlowej (SGH). Po uzyskaniu w r. 1936 dyplomu magistra wyjechała na stypendium naukowe SGH i Polskiej Izby Handlu na uniw. w Berlinie. Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. była zatrudniona w Warszawie w Polskim Radiu, gdzie prowadziła cykl audycji Życie kulturalne stolicy. W okresie okupacji niemieckiej otworzyła w Warszawie w r. 1942 sklep papierniczy, w którym prowadziła także działalność konspiracyjną. Po zakończeniu wojny mieszkała krótko w Katowicach; publikowała wtedy napisane w l. trzydziestych bajki dla dzieci w „Świerszczyku” (Idzie zima, 1945 nr 14) i „Płomyku” (Morze, 1945/6 nr 2, Słonecznik, nr 3). Jesienią 1946 wróciła do Warszawy, gdzie w l. 1949—53 studiowała na Uniwersytecie filologię rosyjską; studiów nie ukończyła. Zatrudniona w Inst. Ochrony i Higieny Pracy, opublikowała pod pseud. Halina Żmigrodzka Zagadnienia ochrony pracy w ustawodawstwie polskim (W. 1954).
W kwietniu 1957 opuściła Ś. kraj; zamieszkała w Monachium i t.r. podjęła współpracę z londyńskimi „Wiadomościami”. Rozpoznawalność przyniosła jej seria reportaży obyczajowych publikowanych w r. 1958 w „Wiadomościach” z cyklu Obrazki holenderskie (Ląd wyłania się z morza, nr 624, Ogródki, czystość i rowery, nr 626, Śluby i wesela, nr 631). W l. 1958—61 pracowała w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Napisała opowiadania dla dzieci: Po wakacjach (W. 1959) oraz Szukamy misia (przekł. niemiecki H. Rymarowicz pt. Wir suchen den Bären, W. 1961). W r. 1961 wyjechała do USA, gdzie podjęła pracę w bibliotece University of Rochester (New York). Artykuły Ś-iej o Ameryce i Polonii amerykańskiej zamieszczone w „Wiadomościach” (Pierwszy haust Ameryki, 1961 nr 795, Ameryka kącikiem oka, 1961 nr 800 i Amerykaniada maluczkich, 1961 nr 807—808) Józef Wittlin uznał za «barwne, pełne życia, bez stereotypowych uprzedzeń» („Wiadomości” 1962 nr 849). W sierpniu 1962 otrzymała czwartą nagrodę w konkursie literackim „Głosu Polskiego” z Buenos Aires za nowelę Odwet („Głos Pol.” 1966 nr z 22 XII). W dodatku literackim do „Ostatnich Wiadomości” (od 29 VII do 22 VIII 1962) publikowała w odcinkach Opowieść nieistniejącą. W r. 1963 objęła posadę nauczycielki języków francuskiego, niemieckiego i rosyjskiego w McQuaid Jesuit High School w Rochester. W l. 1965—71 prowadziła lektorat z języków rosyjskiego i polskiego oraz seminaria z literatur słowiańskich XIX i XX w. na tle literatur europejskich w Polish National Alliance College w Cambridge Springs w Pensylwanii. W r. 1966 otrzymała obywatelstwo amerykańskie, a w r.n. na uniw. w Cleveland (Ohio) uzyskała dyplom magistra filologii rosyjskiej. W l. 1969—70 była również zatrudniona jako asystent na uniw. w Pittsburghu, gdzie korzystając w l. 1970—1 ze stypendium Fundacji Kościuszkowskiej, przygotowała i w kwietniu 1972 obroniła rozprawę doktorską I. I. Dmitriev. A Classicist and a Sentimentalist in The Context of The World and Russian Fable (Pittsburgh 1972). W l. 1971—3 była w Alliance College starszym wykładowcą języków rosyjskiego i polskiego. Następnie w l. 1973—5 redagowała tygodnik „Pittsburczanin” („The Polish Pittsburgher”).
W r. 1975 przeszła Ś. na emeryturę, a w styczniu r.n. przeniosła się do Enschede w Holandii. Jej artykuł Dysonanse kosmiczne („Wiadomości” 1976 nr 1571) o Witoldzie Gombrowiczu jako dekadencie wywołał dyskusję z Janiną Surynową-Wyczółkowską (tamże 1976 nr 1579). W kwietniu 1979 nawiązała współpracę z Krystyną i Czesławem Bednarczykami; w ich Oficynie Poetów i Malarzy opublikowała dedykowaną Halinie Wittlin książkę Drogi i bezdroża. Wspomnienia i opowieści o ludziach i zdarzeniach (Londyn 1980). W grudniu 1981 wydała zbiór szkiców i wierszy Absurdyści i iluzjoniści. Eseje, refleksje, rozważania (Londyn), a w r. 1983 powieść Wykroty (Londyn), określoną przez nią jako «zlep intrygi powieściowej, rozważań filozoficznych i poemacików»; utwór nieprzychylnie zrecenzowała Maja Elżbieta Cybulska („Tydzień Pol.” 1983 nr 33). Ostatnia powieść Ś-iej Koło i labirynt (Londyn 1985) opowiadała o losach wojennej i powojennej emigracji polskiej. Ś. należała do American Association of Teachers of Slavic and East European Languages, American Association of University Professors oraz Dobro Slovo The National Slavic Honor Society. Zmarła 29 IV 1986 w Enschede, została pochowana na miejscowym cmentarzu.
Z krótkotrwałego (1945—6), zakończonego rozwodem małżeństwa, Ś. nie pozostawiła potomstwa.
Fot. w: „Głos Pol.” (Toronto) 1963 nr 2, Absurdyści i iluzjoniści. Eseje, refleksje, rozważania, Londyn 1981, Drogi i bezdroża. Wspomnienia i opowieści o ludziach i zdarzeniach, Londyn 1980; — Bibliografia druków polskich i Polski dotyczących wydanych poza Polską po 1 września 1939 r., Londyn 2000—3 VII, IX; Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, Tor. 2005; Katalog czasopism polonijnych XIX i XX wieku w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wr. 1996; Klimaszewski B., Wyskiel W., Mały słownik pisarzy polskich na obczyźnie 1939—1980, W. 1993; Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1944/45 i n.; Polonica zagraniczne. Bibliografia za l. 1980—85, W. 1992—4; Rocznik literacki za l. 1980—83, W. 1984—91; — Była taka szkoła. Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie 1915—1939, Red. E. Sławińska-Zakościelna, Londyn 1987; Literatura pol. na obczyźnie, I—II; — „Forum” (Cleveland) 2013 nr 7/8; „Głos Pol.” (Toronto) 1963 nr 2; „Hilltopper” (Alliance College, Cambridge Springs, Pen.) 1966 nr 11, 1968 nr 2, 5; „Wiadomości” 1962 nr 849, nr 859, 1963 nr 881, 1973 nr 1408, 1976 nr 1563, 1602, 1978 nr 1667, 1980 nr 1779; — Arch. Emigr. w Tor.: sygn. AE/AW/CCCXIII/3 (1957—1969), sygn. AE/AW/CCCXIII/4 (1972—1981) (koresp. redaktorów „Wiadomości”, listy); B. Jag.: sygn. Przyb. 244/07 (Arch. W. Weintrauba); Pracownia-Arch. Oficyny Poetów i Malarzy w Kr.: sygn. 1026 (listy Ś-iej do K. i C. Bednarczyków z l. 1979—86); The Western Reserve Historical Society w Cleveland: Halina Świdzińska Manuscript Collection, nr 4347.
Justyna Wysocka